ARIZLAR KÖYÜ'NÜN HİKAYESİ

Köyümüz yeni kurulmuş tarihi eski değildir ASIL göç yerleşim 1897 yılında birkaç ailenin çepni köyünden gelmesiyle köy oluşturulmuştur. Yerleşim alanı 3 dere yatağına kurulmuş, budereler yelli dere üyündere fadimenin dere bu 3

derenin birleştiği yerdir o zaman lar derelerden kısığa doğru sular akarmış köyün kuzey batı girişinde ilk gelenlerin birkaç koyun küçük baş hayvan ağılı varmış bahar aylarında gelip taki kışa kadar burada kalırlarmış kışın tekrar çepni köyüne döner lermiş ama zamanla butarafta arazilerin büyük birbölümünün bu tarafta oluşu hayvancılığa ve tarıma elverişli olduğu içindir birkaç aile yerleşim alanı oluşturmuşlar yerleşim olduğu zamanlarda dere yatağı yani akarsuların yerlerde çokca çönürler çiçekler varmış tabiki çiçeğin bol olduğu yere arılarda böceklerde gelir olur ozaman ARILI YER anlamına gelen ARIZLAR ismini vermişler zaman la ağılların yerini evler almış evler yapmışlar ama ilk gelenler şimdiki gibi dere yatağına değil yamaçlara selin ulaşamayacağı yerlere yerleşmişler ama zaman la suların çekilip nüfun fazlalaşması nedeniyle dere yatakları dahil evler yapıldı yağışın çok olupta sel aktığı zaman bazı evlere zarar veriyor geçtiğimiz yıllarda bu yaşanmıştır. Köyümüzde  bir evin inşaatı sırasında çıkan aile karinin roma dönemine ait oldu tespit edilmiştir.

       Köye ilk gelenler 11 aileden oluşuyor ÇUDARO- KABUSO-KASANLAR-HACIGİL-TELLOĞLU buna benzer birkaç aile. YAPICILAR hocalardan gelmişler çalak hoçası denilen yani şimdiki KEPEMATLAR onlarda daylıktan gelmişler enson gelen ise hanimin durmuştur köyümüzün ilk kabristanlığı şimdiki ısırga dedesi denilen yerdeymiş ve cenaler buraya defnedilirmiş daha sonraları şimdiki kabristalık yapılmış buarada ısırga dedesi ismi nereden geliyor orada orada bir evliya büyük bir zatın kabri oldugu söleniyor diğer kabirlerden farkı duvarları yüksekce ve nedendir bilinmez yaşlılarımız göleri ağrıdığı zaman oradan toprak getirir bir kaçgün gözlerine sürerdi ve şifa buldukları söylerlerdi bu nekadarı doğru bilinmez köyümüzden seferberlik dediğimiz kurtuluş savaşına üç kişi katılmışlardır bunlardan ilki telloğnun hüseyin çavuşun oğlu nuri şehit haberi gelmiştir ikincisi ise hacı gilin bayram ondan bir haber alınamamıştır üçüncüsü kadı kadı savaştan sonra orada kalmış evlenmiş çocukları ve torun olmuş geçtiğimiz yıllarda bunlar köyümüzü ziyarete gelmişlerdir köyümüzde birzaman lar bir jandarma karakolunun olduğuda söyleniyor yeri şimdiki gaviconun evin olduğu yerdeymiş ama bukarakol fazla kalmamış istikamın yeli acaba buraya neden öyle isim verdiler ozaman larda yunan öncü birlikleriyle bir çarpışma olduğu söyleniyor hatta şimdi orada hala ozaman ki siper yerleri belli vardır köylümüz tahılını nasıl nerede öğütüyorlardı köyün güneyinde kısıkdenilen yerde kısık kayaları sanki karşıklı hizaya gelmiş suya geçitveriyorgibi bukayalıkalrın endar kısmında bir sudeğirmeni olduğu ve böylece köylümüz tahılını burada öğütüyorlarmış şimdilerde ise değirmenden sadece eskitemel taşlarıvar onları görebiliyoruz suyun bol olduğubir yermiş dedikya gerçekten kurulduğu yıllarda ve daha sonraları çok suvarmış köy içinde eskiden dört tane pınar veya çeşme diyelim ve suyun çokluğundan kurnalardan su taşarmış ama neyazıkki şimdi sadece ikisi hizmet veriyor onlarda yaz aylarında diniyor akmıyor köde evlerde terkossuyuvar buda metrelerce topragın altından artezyen dediğimi elektirik ve motor gücüyle çıkartılıp depoya oradanda vevlere veriliyor birzaman ların sulak bataklık arızları nerede şimdiki arızlar nerede ozaman kendiliğinden çıkan sular şimdi binbir zahmetle toprak altından çıkartılıyor köyümüz sınırları dahilinde birçok çeşme veye pınar diyelim bunlar hayvancılıkla tarımla ugraşan büyük bir itiyacını karşılamak tadır her suyun çıktığı yere bir hayırsever pınar yatırmış bunlar imambunarı çalbel çeşmesi şabancık çeşmesi ısırga çeşmesi fatmacık çeşmesi ümmet çeşmesi halin dere çeşmesi yarık ali çeşmesi zaman al bunlardan hem insanlar hemde tüm çanlılar faydalanmaktadır birzamanlar sular nekadar bol coktu hatırlıtorum eski okulumun bahcesinden suçıkardı köy içinde bazı evlerin temel taşları altından bahçelerden üyünderedeki çayırlıktan heybeli tarlasından ama bunlar zamanla yok oldu köyün geçim kaynagı başlıca hayvancılık ve tarıma dayalı eskilerden beridir küçük başhayvancılık daha büyük sayılarda olurdu hemen hemen her evde koyun keçi olurdu küçük baş hayvancılık eti sütü yününden yararlanıldığı gibi kilimler habalar dokunurdu o güzelim kilimler onakış işlemeler hernakışta birmana birhatırayı anlatır bizim kilimlerimizdeki işlemeler birbaşka olurdu ama şimdilerde biz bu kilimleri biz bunları başka dağ kölerinde görüyoruz küçük baş hayvancılıkta bitti bitiyor aslında bahar aylarında yaylaya çıkmak üç ay gibi birsüre yaylada kekik kokuları arasında kalmak ne güzeldi şimdilerde köde sadece büyük baş hayvan cılığa önem veriliyor bunun sütü ve etinden yararlanılıyor hatırlıtorumda yaylaya veya baharlık ağıla hayvanları götürdüğümüzde herşey birbaşkagelirdi çocuk olduğumuzdanmıydı bilmem aklımda kaldığı kadarıyla bazı ağıl isimleri daşağıl-mercenin kaya-hassumanın kaya-melengeç-devegediği-sarıkaya-nohut çukuru-arlığın kabız-sarıdaş- bunlar zamanla küçük baş hayvanları mevsimlik barındıkları yerler şimdilerde sabahtan akşama kadar otlatılıtor akşam eve getiriliyor eski yayla hevesi yok kimselerde gelelim hayvancılıktan tarıma köyümüzde sulak alan olmadığı için arazi yapısı kıraç çoraktır sadece yılda bir defa mahsül alınır

bunlar başlıca buğday arpa mercimek nohut haşhaş hayvan yemi olarakta fiğ bırçak ekimleri yapılır toprak yapısı nohut mercimeğe elverişli olduğu için kısa zaman da pişer ve lezzetli olur hatta mercimek okadar ün yapmıştırki pazarda arızlar mercimegi dediğin zaman hemen alıcı bulur ve satılır yılda bidefa mahsül alındığından köyümüzün bazı genç erkekleri sezonluk işyapmaya izmir bergamaya taş ocaklarına taşkırmaya kesmeye giderler peki butaşlar nedir ne oluyor diyecek olursak yollara döşenen parke taşları ve turistik alanlara döşenen zar değimiz taşlardır aynı zamanda bu taşların bir çok kişisi dış ülkelere ihraç edilmektedir köyümüzün bir çok kişisi de yurt dışındadır çoğunluğu fransa almanya isviçre gibi bu ülkelerde çalışmaktadır hayvancılık ve tarım gelir düzeyinin düşük olması nedeni ile şehirlere göçler olmaktadır şimdiki köy nüfusu kadarı sandıklıda son zanman larda denizliyede başlamış.

       Köyümüzde ilginç lakaplar çudaro-kabuso-delimıstıvalar-yapıcılar-hacıgil-inceler-şabanlar-arabo-gaylanlar-alikeler-erkekler-ümmetler-akkanatlar-ayvazlar-garadağlılar-dolmacılar-hassumanlar-garakepeler- bunlargibi ilginçlakalar

bukadarınıbahsettikten sonra köyümüzde biztürklerden önceleri kimler varmış bilinmez ama eskidende yerleşim yeriymiş hangi kavimlere hangi milletlere mekan oldu bunu bilmiyoruz ama yerleşim yeriymiş şimdiki üyüntepe tepede temel taşlarını andırır taşalr vardı tepenin etrafı hertarafı karistanlık kabirlerle dolu tepenin olduğu yer bir kilise manastır birtapınak alanımıydı kısık kayalıklarının oldugu dere hangi tarlayı kazsan yapıtaşları temel taşları kiremit parçalarıçıkar ve orada kale dediğimiz yer belkide oşehrin emniyetini sağlayan karakol askeri birliğimivardı aynı yerde sarının kafa denilen yerde orasıda birkarakolu andırır gibi cünkü birincisiyle karşılıklı görünüyor hatta o tepeye çıkan patikayolu andırırgibi sıra sıra taşlarvar ve yıkıkta orasıda tarlalardan taşlar ve kiremit parçaları çıkıyor buda orasınında biryerleşim yeri olduğunu gösteriyor köyümüzden bir evyapı sırasında toprağın üç dört metre altından çıkan aile kabri buda şuan afyonda müzede halka açık segilenmektedir köyümüze komşu köyler doğusunda ALAGÖZ batıda HOCALAR ilçesi güneyinde ALACAMİ kuzeyinde ÇAMBEYLİ kuzey batıda ÇEPNİ güney batıda NASIFOĞLU kuzey doğuda DAYLIK komşularımız bulunmaktadır köyümüz hayvancılıkla ve tarımla geçimini sağlıyor dedikya hayvan gübresini tarlaya gübre olarak atar değerlendirir ama son yıllarda suni gübrede kullanılıor köyümüzün ormanı varmı sadece ardıç koruluğumuz var oda 1940 yıllarda koruma altına alınmış şimdi ardıçlık büyük ağaçlar var hatırlıyorum çocuklumda bunların taban dalların dan kesip getirilir ekmek pişirir ken fırın odunu yapılırdı fırına attıklarında o ardıç dumanı köyü kaplardı ama ne güzel kokardı hala o günleri özlüyorum köye göç ettikleri zaman larda şimdiki kabısıntepe halilin derede dahi ardıçlık olduğu söyleniyor şimdilerde ise buralarad gevenden başka otbile zor yetişiyor ozamanın insanları hep ihtiyaç için kesmişler ama yerine yenisini dikmemişler şimdiki halini almış sadece toprak taş oralara ağaç dikilse atalarımız dikmemiş yok etmişler neolur.

(Haber: ASIM YILDIZ)